Wie denkt aan sportartsen en inspanningsfysiologie associeert dit meestal met (top-) sporters. Sportgeneeskunde omvat echter alle aspecten van de bewegende mens, waarbij deze zowel gezond als patiënt kan zijn. De ontwikkeling van de kennis van de inspanningsfysiologie en het beschikbaar komen van betrouwbare apparatuur heeft de weg naar diagnostische en therapeutische mogelijkheden geopend. In mijn verhaal ga ik U proberen duidelijk te maken wat een interessant diagnosticum een inspanningstest met oxymetrie is bij uiteenlopende pathologie.
Hoe gaat een inspanningstest in zijn werk
De patiënt wordt belast op een ergometer in de vorm van een loopband of een fiets. Gedurende de test is patiënt via een masker verbonden met apparatuur die continu de zuurstofopname, de kooldioxide afgifte, het ademvolume en de ademfrequentie meet. Verder is er een continue ECG registratie. De belasting wordt langzaam zwaarder tot de patiënt de trappers niet meer op het vereiste toerental kan houden van 60 per minuut. Voor en na de test kan een arteriële bloedgas bepaald worden.
4. Wat kan gemeten worden met een inspanningstest met oxymetrie
Een inspanning is afhankelijk van de zuurstofopname en kooldioxide afgifte. De zuurstofopname wordt mogelijk gemaakt door het cardiopulmonale systeem, transport van zuurstof (hemoglobine) en perifere factoren in de spieren (capillairen, enzymen en mitochondrieen). Hapert een van deze systemen dan wordt de inspanningcapaciteit en de zuurstofopname beperkt. De metingen tijdens spiro-ergometrisch onderzoek zijn er velen. Een aantal van deze parameters staan in deze tabel, zonder dat ik daar veel verder op in ga.
- Maximaal ademminutenvolume
- Maximale hartslag
- Maximale zuurstofopname
- Omslagpunt
- Adem efficientie
- Dode ruimte ventilatie
Een inspanning kan op cardiaal of pulmonaal gebied worden beperkt, maar ook neuromusculaire, endocriene of psychogene factoren kunnen een oorzaak zijn.
Spiro-ergometrisch onderzoek informeert over het hele fysiologische systeem dat betrokken is bij inspanning. Hierdoor is het mogelijk te bepalen welke systemen haperen en welk systeem het eerst hapert.
Deze klachten zijn in de huidige maatschappij veel voorkomend. Zowel voor betrokkene als professionele begeleider is het van essentieel belang dat een ernstig organisch lijden zoals een mitochondriale myopathie of andere spierziekte wordt uitgesloten. Schattingen van de incidentie van deze ziektebeelden lopen uiteen van 5-10% van alle vermoeidheidsklachten. Alleen om deze reden is het noodzakelijk om tenminste éénmaal een spiro-ergometrisch onderzoek te doen. De diagnoses zoals acute en chronische hyperventilatie en matige motivatie van de testuitvoering zijn eenvoudig aan het licht te brengen.
Indien een objectieve beschrijving van de inspanningscapaciteit noodzakelijk is voor de mate van invaliditeit.Om een verbeterde conditie aan te tonen na behandeling met medicatie of na een revalidatie programma. Tevens kan met behulp van de gegevens een gericht trainingsprogramma worden gemaaktBij het preoperatief beoordelen van het risico bij grote chirurgische ingrepen. Hierbij is met name de maximaal behaalde zuurstofopname per kilogram lichaamsgewicht van belang.Bij verdenking van pulmonale hypertensie of longembolie, waarbij de rust VD/VT al zeer veel zeggend is.Bij de evaluatie van cardiale patiënten met klepvitia, waarbij hemodynamische problemen bij inspanning kunnen worden geobjectiveerd. Bij de kwalificatie van hartfalen.
Korte beschouwing
U ziet dat een inspanningstest en de kennis van de inspanningsfysiologie een grote meerwaarde kan betekenen in de geneeskunde. De interpretatie vereist echter een behoorlijke ervaring, maar de mogelijkheden zijn indrukwekkend.
Bron: Dr. A. R. Hoogeveen, sportarts Maxima Medisch Centrum. www.sportmax.mmc.nl
