Ouderen en sport

In principe is sporten (bewegen) op elke leeftijd gezond. Het effect van sportbeoefening op de gezondheid is afhankelijk van de soort sport, de regelmaat, de intensiteit en de duur van sportbeoefening (zo heeft regelmatig een half uurtje joggen meer effect op het uithoudingsvermogen dan eenmaal 2 of 3 uur tennis). De vragen die u zich kunt stellen zijn: Hoe moet ik beginnen? Welke sport past bij mij, teamsport of een individuele sport? Moet ik voor ik begin een sportmedisch onderzoek ondergaan? Wat doe ik om sportblessures te voorkomen? Hiervoor kunt u terecht bij uw huisarts of bij een sportarts.

Bij het voortschrijden van de leeftijd zijn er naast voordelen ook een aantal leeftijdsgebonden risico's verbonden aan sportbeoefening.

Risico 1: Grotere kans om een hartaanval te krijgen
Risico 2: Grotere kans op letsels van het bewegingsapparaat (botten, pezen en spieren)
Risico 3: Genezing blessures en ziektes neemt meer tijd in beslag

Er zijn bepaalde sporten die meer effect sorteren op bepaalde risicofactoren

  • Bij plotseling intensieve inspanning is er een verhoogde kans op hartritmestoornissen, hetgeen bij al bestaande hart- en vaatziekten tot complicaties kan leiden.
  • Er is een aantal redenen om (vervroegd) hart- en vaatziekten te krijgen: roken, hoge bloeddruk, stress, hoge cholesterolwaarden in het bloed, overgewicht en lichamelijke inactiviteit.
  • Regelmatige lichaamsbeweging met een bepaalde intensiteit en duur kan de bloeddruk verlagen. Hiervoor moet men 2 à 3 keer per week ca. 0,5 uur trainen met een hartslag van 120-130 per minuut.
  • Bovendien kan dit soort duurtraining het cholesterolgehalte van het bloed verlagen.
  • Het leeftijdsgebonden groter risico voor hart- en vaatziekten en daarmee samenhangende risico op complicaties kan dus verlaagd worden door regelmatig met een bepaalde intensiteit en duur te blijven sporten.
  • De leeftijd beïnvloedt onder andere de sterkte en flexibiliteit van het bewegingsapparaat. Vanaf 30 jaar daalt de elasticiteit en neemt de sterkte van het peesweefsel af. Dit heeft in zijn algemeenheid reeds tot gevolg dat men blessuregevoeliger wordt. Ook de botten worden brozer. Daardoor gaan sporten als skiën gepaard met botbreuken als men geen goede voorzorgsmaatregelen treft. Bij oudere vrouwen (50 +) is de botsterkte ten opzichte van die bij mannen van dezelfde leeftijd geringer.
  • Lichamelijke inactiviteit leidt tot een afname van het uithoudingsvermogen, van het spiervolume en daarmee van de spierkracht. Er vinden bovendien veranderingen plaats in de spiervezels, die ze minder geschikt maken voor het uitoefenen van kracht. Door lichamelijke inactiviteit verzwakken bovendien de banden van de gewrichten van het bewegingsapparaat en neemt de gewrichtsfunctie af. De kwaliteit van het gewrichtskraakbeen wordt minder. Al deze factoren tezamen leiden tot bewegingsbeperking, verminderde stabiliteit en verkeerde (over)belasting van het gewricht en dus tot een grotere kans op het krijgen van een blessure.

Naarmate men ouder wordt duurt de genezing van blessures langer. Het is dus extra belangrijk om zo weinig mogelijk blessures op oudere leeftijd op te lopen. Blessures kunnen worden voorkomen door een verantwoord opgebouwde training; een training, die begint met een warming-up en rekoefeningen, en die eindigt met een cooling-down.
Voorts moet men niets forceren, dat wil zeggen niet plotseling meer aan sport doen dan men gewend is, omdat hierdoor blessures juist worden uitgelokt. Over het algemeen is het aan te bevelen de intensiteit van de sportbeoefening wat te verlagen en de duur iets te verkorten. Een wat grotere rustpauze is vaak wenselijk. Ook het materiaal kan worden aangepast. Denk bijvoorbeeld aan skibindingen.

Er zijn bepaalde sporten die meer effect sorteren op bepaalde risicofactoren.
Duursporten (zoals hardlopen, fietsen, zwemmen en dergelijke) zijn uitermate geschikt voor training van het uithoudingsvermogen. Duursporten verbeteren de functie van hart, longen en bloedvaten. Van alle duursporten is hardlopen het meest geschikt, gezien de relatief hoge intensiteit waarmee het wordt beoefend (het neemt ook de minste tijd in beslag met eenzelfde effect). Bij duursporten kunnen echter blessures voorkomen door overbelasting van het bewegingsapparaat (te veel en te lang sporten). Gezien de langere genezingstijd voor blessure op oudere leeftijd, moet men hierop alert zijn.

Spelsporten (zoals voetbal, volleybal en dergelijke) daarentegen zijn beter geschikt voor training van behendigheid en reactievermogen. Bij spelsporten bestaat er een relatief grote kans op het krijgen van (met name acute) blessures, zoals bijvoorbeeld spierscheuringen en verrekkingen. Het is belangrijk om na te gaan of uw sport geen extra risico's voor u inhoudt door bijvoorbeeld afwijkingen aan hart, longen of bewegingsapparaat.

Dit kunt u te weten komen door middel van een Sportmedisch Onderzoek, op grond waarvan een gericht sportadvies gegeven kan worden. Hierdoor kunnen een aantal blessures worden vermeden, waardoor de gezondheid en daarmee ook het sportplezier positief wordt beïnvloed.
De 40-plussers die (nog) niet aan sport doen, lopen gezien het feit dat hun hart, gewrichten en spieren slecht getraind zijn, nog meer risico. Wanneer u op deze leeftijd wilt beginnen aan sport is het wenselijk een meer uitgebreid onderzoek met bijvoorbeeld een electrocardiogram (hartfilmpje) aan te vragen bij een sportmedisch adviescentrum (SMA).


Sportzorg.nl is de voorlichtingswebsite van alle sportartsen in Nederland. De informatie op Sportzorg.nl kan niet worden beschouwd als een vervanger van het consult of een behandeling door een (sport)arts. Wij willen benadrukken dat je bij twijfel over gezondheid, behandeling of medicijnen altijd contact op zou moeten nemen met je (sport)arts, specialist of apotheker. Sportzorg.nl kan niet aansprakelijk worden gesteld indien de informatie niet volledig voldoet aan juistheid, volledigheid of effectiviteit. Het gebruik van de informatie geschiedt volledig op basis van eigen risico van de gebruiker.

Share deze pagina: