Borstkanker en sport

Inleiding

Sport en beweging tijdens en na borstkanker is uitgebreid wetenschappelijk onderzocht. Er zijn hierbij veel voordelen aangetoond. Naast algemene positieve effecten op conditie en spierkracht, zijn er ook aanwijzingen dat met regelmatig bewegen het risico op terugkeren van borstkanker kleiner wordt.

Er is weinig onderzoek gedaan naar vrouwen met gemetastaseerde (uitgezaaide) borstkanker. Het is onduidelijk of er positieve effecten zijn bij bewegen bij deze groep, er zijn ook geen aanwijzingen voor negatieve effecten. Mogelijk blijft iemand wel langer mobiel door de algemene positieve effecten van sporten op conditie en kracht.

Vanwege de gunstige invloeden, zijn fysieke activiteiten aan te raden als onderdeel tijdens alle fasen van de behandeling. Afhankelijk van deze fase en eventuele bijwerkingen kan het bewegingsadvies aangepast worden. Een sportarts kan gerichte adviezen geven.

Tijdens behandeling

Tijdens het ziekteproces en behandeling zijn er vaak klachten die het bewegen en sporten belemmeren. Deze klachten kunnen, naast alle zorgen en een intensief afsprakenschema, de lust tot sporten wegnemen. Sommige vrouwen zien er juist een welkome afleiding in. Meerdere onderzoeken tonen aan dat zowel conditietraining (cardiotraining), als krachttraining veilig uitgevoerd kunnen worden tijdens behandeling met chemo- en/of radiotherapie. Er zijn ook aanwijzingen dat dit een positief effect heeft op klachten als vermoeidheid, angst, slaapproblemen en botkwaliteit.

Na een operatieve behandeling moet de eerste periode rekening gehouden worden met de wondgenezing, maar (aangepaste) activiteiten zijn ook hier mogelijk en wenselijk.

Na de behandeling

Uit veelvuldig wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het veilig is en voordelen heeft om na de behandeling van borstkanker te sporten. Het maakt hierbij niet uit of de behandeling operatief, met chemotherapie, met radiotherapie of een combinatie hiervan is geweest. Veel vrouwen worden nabehandeld met hormonen of targeted therapie (doelgerichte behandeling met medicijnen), ook dit staat het sporten of bewegen niet in de weg.

Vermoeidheid en pijn zijn klachten die veel aanwezig zijn na de behandeling van borstkanker. Deze klachten verergeren niet door sporten, er zijn zelfs aanwijzingen dat deze klachten verbeteren met regelmatig bewegen. Lymfe-oedeem is ook uitgebreid onderzocht en ontstaat of verergert niet door sporten en bewegen. Ook krachttraining kan in dit kader veilig uitgevoerd worden. Schouderklachten met hierbij een bewegingsbeperking kunnen verbeteren door het bewegen en oefenen. Verder nemen algemene factoren als conditie en spierkracht toe door te sporten.

Beweeg- en sportadvies

Rekening houdend met enkele adviezen, zijn veel sportieve activiteiten mogelijk tijdens en na de behandeling van borstkanker.

  • Een rustige opbouw van de activiteiten is belangrijk om overbelasting te voorkomen. Ook een warming up en cooling down zijn bij iedere activiteit aanbevolen. Het lichaam kan gevoeliger zijn voor overbelastingsblessures door ziekte, behandeling en een periode van inactiviteit.
  • Sportmomenten dienen goed ingepland worden om zo een juiste energieverdeling te behouden. Sporten op dagen met ziekenhuisafspraken kan te veel zijn, zorg voor voldoende rustmomenten. Ook na de behandeling blijft dit een aandachtspunt.
  • In de periode na een operatie of bij veel pijnklachten in het behandelde gebied, kan een training gekozen worden die het bovenlichaam ontziet. Ook het vermijden van rennen en springen is hierbij aanbevolen. Dit is makkelijk te realiseren op bijvoorbeeld een hometrainer.
  • Een goed passende (sport)beha geeft de nodige extra ondersteuning. Er zijn speciale medische beha’s met veel ondersteuning, gemaakt om te dragen na een borstoperatie. Deze hebben extra aandacht voor het materiaal, de sluiting en eventueel plek voor een prothese. Als de reguliere sport beha’s of de medische variant niet genoeg comfort geven, kan een beha ook op maat gemaakt worden.
  • Kies voor een plezierige activiteit, dit is makkelijker vol te houden.

Sportarts

Een sportarts kan op basis van een sportmedisch onderzoek gerichte adviezen geven. Bij dit onderzoek zal extra aandacht zijn voor de belasting en belastbaarheid. Dit kan sterk verschillen per persoon en is naast het ziektebeloop ook onder andere afhankelijk van omgevingsfactoren (zoals bijvoorbeeld werk en gezin) en het activiteitenniveau voorafgaand aan de ziekte. Met deze gegevens en overige informatie uit het sportmedisch onderzoek, kan een passend herstel- en sportprogramma opgesteld worden. Dit programma kan bestaan uit adviezen om zelfstandig mee te gaan trainen, met een personal trainer uit te voeren of onder begeleiding van een (sport)fysiotherapeut. Indien een medisch specialistisch revalidatieprogramma nodig is, zal een verwijzing plaatsvinden naar de revalidatie geneeskunde.

Naast adviezen met betrekking tot het bewegen, kunnen zo nodig aanbevelingen gedaan worden en informatie gegeven over voeding. Indien nodig kan doorverwezen worden naar een (sport)diëtist. Ook een verwijzing naar de psychologie kan op indicatie gedaan worden.  

Stichting Tegenkracht

Vaak is het lastig om te beginnen met sporten tijdens en na borstkanker. Stichting Tegenkracht helpt oncologie patiënten aan een sportplan op maat. Op basis van de uitslag van een sportmedisch onderzoek geeft de sportarts een advies. Met dit advies en de wensen van de deelnemer wordt door Stichting Tegenkracht een passende sportlocatie en –begeleider gezocht. Een sportplan van maximaal zes maanden wordt gemaakt en heeft als doel weer zelfstandig te kunnen sporten in het reguliere sportaanbod. Kijk op https://www.tegenkracht.nl/ voor meer informatie.

Willemijn Diemer, basisarts & Sandra Chung, sportarts
  • Landelijke richtlijn oncologische revalidatie. http://www.oncoline.nl/oncologische-revalidatie. Laatst gewijzigd: 2011-10-01, Versie: 1.0.
  • Ligibel JA, Giobbie-Hurder A, Shockro L, Campbell N, Partridge AH, Tolaney SM, Lin NU, Winer EP. Randomized trial of a physical activity intervention in women with metastatic breast cancer. Cancer. 2016 Apr 15;122(8):1169-77.
  • Schmitz KH, Courneya KS, Matthews C, Demark-Wahnefried W, Galvão DA, Pinto BM, Irwin ML, Wolin KY, Segal RJ, Lucia A, Schneider CM, Von Greunigen VE, Schwartz AL. American College of Sports Medicine Roundtable on Exercise Guidelines for Cancer Survivors. Medicine & Science in Sports & Exercise: July 2010 - Volume 42 - Issue 7 - pp 1409-1426.
  • Stuiver MM, Wittink HM, Velthuis MJ, Kool N, Jongert WAM. KNGF-standaard Beweeginterventie oncologie. 2011 https://www.fysionet-evidencebased.nl/images/pdfs/beweeginterventies/standaard_bi_oncologie_2011.pdf.

Sportzorg.nl is de voorlichtingswebsite van alle sportartsen in Nederland. De informatie op Sportzorg.nl kan niet worden beschouwd als een vervanger van het consult of een behandeling door een (sport)arts. Wij willen benadrukken dat je bij twijfel over gezondheid, behandeling of medicijnen altijd contact op zou moeten nemen met je (sport)arts, specialist of apotheker. Sportzorg.nl kan niet aansprakelijk worden gesteld indien de informatie niet volledig voldoet aan juistheid, volledigheid of effectiviteit. Het gebruik van de informatie geschiedt volledig op basis van eigen risico van de gebruiker.

Share deze pagina: