Bijna iedereen heeft wel eens een slapende voet gehad door met de knieën over elkaar te zitten. Soms kan een beknelde zenuw ook acuut worden gevoeld, zoals het zogenaamde ‘telefoontje’ in de elleboog of de ‘stinger’ (dove arm na een verkeerde gooi of botsing) bekend uit het American Football. De meeste problemen komen vooral voor bij niet-sporters, zoals de hernia van de rug door uitpuiling van de tussenwervelschijf tegen één van de rugzenuw wortels of het carpaal tunnelsyndroom met gevoels- en functiestoornissen in de hand/ pols. Andere zenuwbeknellingen zijn vooral bekend uit de sport of komen bij bepaalde sporten veel voor. Een voor wielrenners bekende beknelde zenuw is het dove zitvlak, die zelfs erectiestoornissen en plasproblemen kan geven. Andere hinderende, pijnlijke en sportbelemmerende beknellingen zijn de zenuwtakken tussen de kopjes van de voorvoet of de oppervlakkige huidzenuwen tussen bijvoorbeeld de ribben of onder de broekriem.

Klachten
Typisch zenuwgebonden klachten die sporters vertellen is het brandende of tintelende gevoel dat samen gaat met de pijnklacht. Hoe minder ruimte voor de zenuw, hoe meer en uitgebreider de klachten worden gevoeld. Beknelling vanaf de buitenzijde van de zenuwbaan zal als eerste het gevoel (pijn, tastzin, temperatuur) veranderen. Pas in tweede instantie zullen ook de dieper liggende zenuwbanen worden bekneld en daardoor kracht en coördinatie stoornissen geven. Vervelende of hevige klachten, die meestal na opheffen van de beknelling of verrekking in korte tijd volledig zijn verdwenen.

Oorzaken en preventie
Veel van deze zenuwproblemen, die bij het sporten optreden ontstaan door langdurig bewegen of zitten in dezelfde houding of positie. Het is dan ook belangrijk regelmatig van houding te wisselen om lichaam en spieren tussendoor te kunnen laten ontspannen. Niet bij elke sport gaat dit even gemakkelijk, maar soms kan verandering of afstelling van het materiaal (fietszadel, afstand roeibankje, topzwaar racket) klachten laten verbeteren en soms is het nodig om beschermende schokdemping toe te passen. Bijvoorbeeld kussentjes in de fietshandschoenen om het schokken van het fietsstuur op te vangen of een gelzadel onder de billen of piepschuim onder het zitvlak in de kano. Voor het optreden van dove tenen worden meestal een aanpassing van het schoeisel geadviseerd. Door het voorgewelf van de voet beter te ondersteunen, ontstaat er meer ruimte in de voorvoet. Andere oplossingen moeten soms worden gezocht in verandering van techniek of houding. Hierbij kan worden gedacht aan de extreme voorvoetlanding bij hardlopers of te gebogen fietsen of lopen in het geval van uitstralende nek en/ of schouderklachten. Een ander techniekvoorbeeld is de zogenaamde ‘open Western grip’ bij tennis, die een vergelijkbare blessure kan opleveren als met wielrennen; door een te grote druk met de grip op de pinkzenuw van de handwortel. Behalve een analyse van een goede techniekuitvoering kan soms ook een andere gripdikte of bespanning helpen. In het algemeen geldt dat als zenuwen je de baas zijn: zorg voor variatie en geef ze de ruimte!

Herstel
Hoe langer de zenuw in de knel heeft gezeten, hoe langer het volledig herstel duurt en soms is bij forse beschadiging volledig herstel niet meer mogelijk. In het algemeen kan een zenuw zich zeer goed herstellen. Zelfs bij een flinke beschadiging over een lengte van meerdere centimeters kan de zenuw weer aangroeien (1 mm per dag), zeker indien de buitenzijde (schede) van de zenuw nog intact is. Zenuwweefsel groeit dus zeer traag en soms kan na een éénmalige beknelling een aantal maanden nodig zijn, voordat het volledige herstel is opgetreden.

M. van der Werve, sportarts