Chronisch compartimentsyndroom (logesyndroom) van het onderbeen

Het chronisch compartimensyndroom in het kort

  • Het chronisch compartimentsyndroom is een overbelastingsblessure
  • Het geeft inspanningsgebonden pijn en gespannen gevoel aan het onderbeen, vaak beiderzijds
  • Klachten trekken direct weer weg in rust
  • Met rust en oefentherapie wordt deze blessure behandeld, in sommige gevallen is een operatie te overwegen

Wat is het chronisch compartimensyndroom?

De spieren van het onderbeen zijn in vier groepen verdeeld, ook wel compartimenten genoemd. Iedere groep heeft een stug omringend vlies; de spierfascie. Door overbelasting kan dit vlies te strak om de spieren gaan zitten. Dit geeft een inspanningsgebonden pijn en gespannen gevoel aan het onderbeen. Bij rust nemen de klachten direct weer af. Het onderbeen heeft spieren verdeeld in vier compartimenten, die op wisselende locaties in het onderbeen klachten kunnen geven. Deze blessure komt vaak aan beide benen tegelijk voor.

Hoe vaak komt het chronisch compartimentsyndroom voor?

Algemene cijfers zijn hierover niet bekend.

Bij welke sporten komt het chronisch compartimentsyndroom voor?

Het komt veel voor bij wandelaars en hardlopers, vooral het chronische compartimentsyndroom van het voorste compartiment, al zijn hier geen officiële cijfers over bekend.

Verschijnselen van het chronisch compartimentsyndroom

Het chronisch compartimentsyndroom geeft een inspanningsgebonden pijn en gespannen gevoel aan het onderbeen, die bij het nemen van rust direct weer afzakken. Het onderbeen heeft spieren verdeeld in vier compartimenten, die op wisselende locaties in het onderbeen klachten kunnen geven. Het voorste compartiment is het meest aangedaan en geeft pijn aan de voorzijde van het onderbeen. Soms zijn er ook klachten van doofheid en tintelingen aanwezig of kunnen de klachten doortrekken naar de voet. In 80-95% van de gevallen zijn beide benen aangedaan.

Hoe kan de blessure vastgesteld worden?

Het is een diagnose die de arts kan stellen met het verhaal over de klachten en met het doen van lichamelijk onderzoek. Een intramusculaire drukmeting (drukmeting in de spier) kan de diagnose bevestigen, maar zal voornamelijk uitgevoerd worden als klachten ondanks behandeling blijven bestaan en er een operatie overwogen wordt. Dit omdat het onderzoek, waarbij een dikke naald met drukmeter in de spieren wordt gestoken, wel belastend is. Andere aanvullende onderzoeken met bijvoorbeeld foto’s of scans zijn niet nodig, maar kunnen wel gedaan worden om andere aandoeningen uit te sluiten.

Hoe ontstaat het chronisch compartimentsyndroom?

Door overbelasting kan de druk in een spiercompartiment oplopen. Er wordt gedacht deze verhoogde druk door een zwelling van de spieren ontstaat of door het minder meegeven van het omringende vlies. Bloedtoevoer wordt door deze twee mechanismen verminderd en zenuwen verdrukt, waardoor klachten ontstaan.

Plotselinge toename van trainingsduur of trainingsintensiteit kan deze blessure uitlokken. Ook beginnende hardlopers en sporthervatting op het oude niveau na ziekte of vakantie kan de klachten veroorzaken.

Risicofactoren, wat draagt bij dat je het chronisch compartimentsyndroom oploopt?

Het niet opbouwen van de training lijkt een belangrijke risicofactor te zijn.

Er zijn aanwijzingen dat het hebben van platvoeten of doorgezakte voeten, een verkeerde looptechniek met uitgesproken haklanding, training op oneffen terrein of uitgesproken zachte/harde ondergrond, suboptimaal schoeisel en disbalans van de beenspieren ook risicofactoren zijn voor het ontwikkelen van deze blessure. Mensen met Diabetes Mellitus (suikerziekte) en perifeer vaatlijden hebben een verhoogde kans. Er is echter weinig wetenschappelijk onderzoek naar deze factoren beschikbaar, waardoor harde bewijzen ontbreken.

Wel of niet doorgaan met sporten bij het chronisch compartimentsyndroom?

Aanpassen van de training of tijdelijk onderbreken wordt aangeraden. Een vervangende sport die de klachten niet uitlokt, bijvoorbeeld het trainen van het bovenlichaam, kan een prettige (tijdelijke) oplossing zijn.

Wat kan ik zelf doen het chronisch compartimentsyndroom?

Vermijdt activiteiten die de klachten uitlokken. Pas de training aan zoals hieronder beschreven.

Trainingsaanpassingen

Pas de sportactiviteiten aan door minder lang of minder intensief te sporten. Trainen op een andere ondergrond (stabiel en effen) kan mogelijk verbetering geven, evenals het uitvoeren van een warming up en cooling down. Bij hevige klachten zelfs even helemaal stoppen of over gaan op een vervangende activiteit. Fietsen is een activiteit die meestal klachtenvrij uitgevoerd kan worden. Ook het trainen van het bovenlichaam kan een alternatief zijn als klachten blijven opkomen.

Oefeningen

Een (sport)fysiotherapeut kan helpen met oefeningen om activiteiten weer rustig op te bouwen. Daarnaast kan deze adviseren over gerichte krachttraining van de been- en heupspieren. Bij hypertonie (gespannen) beenmusculatuur kan massage door een sportmasseur danwel foamroller, of stretchoefeningen mogelijk een positieve bijdrage leveren.

Behandelbeleid van het chronisch compartimentsyndroom

Na een periode van rust of aangepaste activiteit moeten de activiteiten weer langzaam opgebouwd worden. Hierbij mag het sporten geen pijnklachten geven. Krachttraining gericht om vooral de been- en heupmusculatuur kan een mogelijke disbalans verbeteren. Bij hypertonie (gespannen) beenmusculatuur kan massage door een sportmasseur danwel foamroller, of stretchoefeningen mogelijk een positieve bijdrage leveren. Als er sprake is van een doorgezakte of platvoet, kan deze ondersteund worden met een steunzool. Training zal met voorkeur plaatsvinden op effen terrein met goed passende sportschoenen. Sommige mensen ervaren een verbetering met compressiekousen, maar hier is geen duidelijk wetenschappelijk bewijs voor, Mogelijk kunnen ze ook averechts werken, indien klachten toenemen is het advies ze niet meer te dragen.

Als al deze behandelingen niet helpen en er na drie maanden geen verbetering is in de klachten, kan een operatie overwogen worden. Met de operatie wordt het vlies om de spieren geopend, zodat de druk ervan af gaat. Het compartiment dat zich geheel in de diepte van het onderbeen bevindt, is lastiger te opereren. Indien klachten na deze ingreep weer terugkeren, kan een heroperatie overwogen worden, waarbij het vlies voor een deel verwijderd wordt.

Criteria hervatting

Pijnklachten moeten afgenomen zijn en bij hervatten van activiteiten niet toenemen. Is dit toch het geval, dan moet het trainingsschema weer aangepast worden. Bij blijvende en/of terugkerende klachten is verder aanvullend onderzoek te overwegen in samenwerking met de sportarts.

Voorkomen (preventie) van het chronisch compartimentsyndroom

Het rustig opbouwen van activiteiten is erg belangrijk, evenals een goede looptechniek. Het is aan te raden om hierbij altijd een warming up en cooling down te doen. Verder kan lopen op een egale ondergrond en goede sportschoenen mogelijk preventief werken. Gerichte krachttraining van de been- en heupspieren voorkomt een disbalans van kracht. Bij hypertonie (gespannen) beenmusculatuur kan massage door een sportmasseur danwel foamroller, of stretchoefeningen een aanvulling zijn. Bij uitgesproken doorgezakte of platvoeten kan een steunzool mogelijk bijdragen in de preventie.

Willemijn Diemer, basisarts & Sandra Chung, sportarts

Sportzorg.nl is de voorlichtingswebsite van alle sportartsen in Nederland. De informatie op Sportzorg.nl kan niet worden beschouwd als een vervanger van het consult of een behandeling door een (sport)arts. Wij willen benadrukken dat je bij twijfel over gezondheid, behandeling of medicijnen altijd contact op zou moeten nemen met je (sport)arts, specialist of apotheker. Sportzorg.nl kan niet aansprakelijk worden gesteld indien de informatie niet volledig voldoet aan juistheid, volledigheid of effectiviteit. Het gebruik van de informatie geschiedt volledig op basis van eigen risico van de gebruiker.

Share deze pagina: