Turfteen (Ook wel grasteen genoemd; een kneuzing van het eerste MetaTarsoPhalangeale gewricht of MTP-1)

Turfteen in het kort

  • Een turfteen is een kneuzing van het weefsel om het gewricht aan de basis van de grote teen.
  • In ernstige gevallen kan de peesplaat van de voet ook gescheurd zijn.
  • Deze blessure geeft pijn bij belasten en buigen van de grote teen.
  • Met rust wordt deze blessure behandeld.

Wat is een turfteen?

Een turfteen is een kneuzing van het weefsel om het gewricht aan de basis van de grote teen (het eerste MetaTarsoPhalangeale gewricht of MTP-1). Dit geeft op deze plek pijn, die toeneemt bij belasten en buigen van de teen. Ook kan er roodheid en zwelling te zien zijn. Bij een ernstige kneuzing kunnen omliggende structuren, zoals de peesplaat van de voet, ook beschadigd zijn. Een geforceerde buiging (hyperextensie of dorsaalflexie) met veel kracht is vaak de oorzaak van deze blessure.

Bij een tegenovergestelde geforceerde beweging (plantair flexie) van de grote teen kan een vergelijkbare kneuzing ontstaan. Dit wordt meer gezien bij sporten in het zand, zoals beachvolleybal en wordt ook wel zandteen genoemd.

Hoe vaak komt een turfteen voor?

In een Amerikaans onderzoek door Rodeo en zijn collega’s in 1990 wordt beschreven dat het voorkomt bij 45% van de professionele American football spelers. Algemene cijfers zijn niet bekend.

Bij welke sporten komt een turfteen voor?

Het wordt vooral veel gezien bij American football en rugby. Bij sporten waarbij met kracht afgezet moet worden, komt het ook voor, zoals bijvoorbeeld voetbal, hardlopen en ballet.

Verschijnselen van een turfteen

Pijn aan de basis van de grote teen. Hierbij kan er een zwelling en roodheid ter plaatse te zien zijn. De pijn neemt toe bij het belasten of buigen van de grote teen. In ernstige zeldzame gevallen kan een standsafwijking van de grote teen te zien zijn.

Hoe kan de blessure vastgesteld worden?

Het is een diagnose die de arts kan stellen met het verhaal over de klachten en met het doen van lichamelijk onderzoek. Aanvullende onderzoeken met bijvoorbeeld foto’s of scans kunnen gedaan worden om de ernst van de blessure vast te stellen of om andere aandoeningen uit te sluiten.

Hoe ontstaat een turfteen?

Door een geforceerde diepe buiging (hyperextensie of dorsaalflexie) van de grote teen ontstaat deze blessure. Dit kan typisch gebeuren als iemand gehurkt zit met de tenen op de grond en de hiel van de grond af. Als er in deze positie een kracht inwerkt op de voet, zoals een vallende medespeler, ontstaat de blessure. Ook het afzetten voor een sprint of sprong, waarbij de tenen pas later meekomen, kan een oorzaak zijn.

Risicofactoren, wat draagt bij dat je de blessure oploopt?

Spelposities waarbij gehurkt zitten op de tenen met de hiel van de grond noodzakelijk is, zijn een risicofactor. Er zijn aanwijzingen dat het spelen op een kunstmatige ondergrond, zoals kunstgras, ook sneller deze blessure geeft. Het is mogelijk dat het dragen van slap schoeisel ook een verhoogd risico geeft.

Wel of niet doorgaan met sporten?

Aanpassen van de training of tijdelijk onderbreken wordt aangeraden. Een vervangende sport die de klachten niet uitlokt, bijvoorbeeld het trainen van het bovenlichaam, kan een prettige (tijdelijke) oplossing zijn.

Wat kan ik zelf doen bij een turfteen?

Rust, koelen met een cold-pack, compressie en de voet hoog houden zijn aanbevolen in de acute situatie. Indien nodig mogen pijnstillers genomen worden. Er zijn aanwijzingen dat ontstekingremmende pijnstillers (NSAID’s) hierbij het meeste effect hebben. Deze kunnen gedurende twee weken genomen worden volgens de gebruiksaanwijzing. Raadpleeg bij langer gebruik een arts.

Rust blijft ook in het latere stadium van behandeling belangrijk. Sporten en bewegingen die geen klachten geven, mogen wel uitgevoerd worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het trainen van het bovenlichaam. Afhankelijk van de ernst van de blessure kan de grote teen getaped worden of schoenen met een stugge stevige zool gedragen worden.

Trainingsaanpassingen

Bij de meest milde vorm van deze blessure kan rustig getraind worden op geleide van de klachten. Indien pijnklachten toch duidelijk aanwezig zijn, dient de grote teen ontzien te worden. Dit kan door bijvoorbeeld het bovenlichaam te trainen of te fietsen met de hak op de trappers met schoenen met stugge zool aan.

Oefeningen

Een (sport)fysiotherapeut kan helpen met oefeningen om activiteiten weer rustig op te bouwen. Afhankelijk van de ernst van de blessure moet snel gestart worden met oefeningen om het gewricht soepel te houden. Gerichte krachtoefeningen van de benen en voeten kunnen mogelijk ondersteunen in afzet en opvang van krachten op het gewricht.

Behandelbeleid bij een turfteen

Rust, koelen met een cold-pack, compressie en de voet hoog houden zijn aanbevolen in de acute situatie.

Na een periode van rust of aangepaste activiteit moeten de activiteiten weer langzaam opgebouwd worden. Eventueel kan ter ondersteuning de grote teen ingetaped worden, waarbij de teen iets naar beneden geduwd wordt en beperkt wordt in beweging. Een stevige schoen met stugge zool kan ook ondersteuning bieden.

Een operatieve ingreep kan met name bij verplaatste breuken en een instabiel gewricht overwogen worden, maar is gelukkig zelden nodig.

Criteria hervatting

Pijnklachten moeten afgenomen zijn en bij hervatten van de activiteiten niet toenemen. Is dit toch het geval, dan moet het trainingsschema weer aangepast worden. Stijfheid van het gewricht is veelvoorkomend, met name de eerste weken. In enkele gevallen is een stijf gewricht een blijvende klacht. Bij blijvende en/of terugkerende klachten is verder aanvullend onderzoek te overwegen in samenwerking met de sportarts

Voorkomen (preventie) van een turfteen

Een juiste afzet en sprinttechniek kunnen mogelijk problemen voorkomen. Gerichte krachttraining van de benen kan hier bij ondersteunen. Voorbeelden van oefeningen voor de beenspieren zijn te vinden op https://www.sportzorg.nl/oefeningen/beenspieroefeningen. Mogelijk kunnen het dragen van stevige schoenen en vermijden van kunstgras deze blessure helpen voorkomen.

Willemijn Diemer, basisarts & Sandra Chung, sportarts

Sportzorg.nl is de voorlichtingswebsite van alle sportartsen in Nederland. De informatie op Sportzorg.nl kan niet worden beschouwd als een vervanger van het consult of een behandeling door een (sport)arts. Wij willen benadrukken dat je bij twijfel over gezondheid, behandeling of medicijnen altijd contact op zou moeten nemen met je (sport)arts, specialist of apotheker. Sportzorg.nl kan niet aansprakelijk worden gesteld indien de informatie niet volledig voldoet aan juistheid, volledigheid of effectiviteit. Het gebruik van de informatie geschiedt volledig op basis van eigen risico van de gebruiker.

Share deze pagina: