Blessure aan de aanhechting van de Achillespees

Dit artikel gaat specifiek over een blessure aan de aanhechting van de Achillespees. Wil je in het algemeen meer weten over wat een achillespeesblessure is, hoe vaak het voorkomt en wat de verschijnselen zijn? Lees dan het artikel over achillespeesblessures

Hoe kan een blessure aan de aanhechting van de Achillespees vastgesteld worden?

Meestal kan een sportarts of sportfysiotherapeut je op basis van het gesprek en het lichamelijk onderzoek al vertellen of er sprake is van een overbelastingsblessure aan de aanhechting van de Achillespees. Bij pijn en zwelling in de aanhechting van de pees en een verminderde belastbaarheid, wordt de diagnose van een Achillespeesblessure gesteld. De term die artsen en fysiotherapeuten daarvoor gebruiken is ‘tendinopathie’. Dit betekent letterlijk ‘ziekte van de pees’.

Soms kan er een veranderde vorm van het hielbeen zijn, waardoor er meer compressie kan zijn van de Achillespees aan de aanhechting op het hielbeen. Ook kan er sprake zijn van een verdikking van een slijmbeurs in het aanhechtingsgebied van de Achillespees (zie onderstaand figuur). Combinaties van bovenstaande bevindingen (afwijkende structuur van de peesvezels, een veranderde vorm van het hielbeen en/of een verdikking van de slijmbeurs) worden geregeld gezien.

Achillespees-aanhechting.jpg

Schematische beelden van de zijkant van de enkel. Links is het beeld van een normale slijmbeurs tussen de Achillespees en het hielbeen weergegeven. Rechts is een verdikking van de slijmbeurs zichtbaar. Ook steekt het hielbeen meer uit naar buiten. Deze verdikking van de slijmbeurs en vormverandering van het hielbeen kunnen ervoor zorgen dat de compressie op de Achillespees toeneemt. (Bron: eigendom de Vos).

Soms is om bovenstaande redenen aanvullend onderzoek in de vorm van een röntgenfoto, echografie of een MRI noodzakelijk. Dit kan vooral zinvol zijn als de arts meer informatie wil verkrijgen van de vorm van het hielbeen of over het mogelijke bestaan van een slijmbeurs verdikking. De sportarts kan aan je uitleggen of dit nodig is.

Hoe ontstaat een blessure aan de aanhechting van de Achillespees?

De exacte oorzaak van een blessure aan de aanhechting van de Achillespees is onbekend. Het uiteindelijke beeld van een verminderde structuur van de peesvezels is heel kenmerkend, maar hoe dit precies ontstaat is momenteel nog onduidelijk. Theoretisch is het mogelijk dat een meer uitstekende vorm van het hielbeen hogere compressiekrachten geeft op de Achillespees en slijmbeurs, waardoor de kenmerkende afwijkingen kunnen ontstaan. Dit is echter slechts een theorie en dit mechanisme zal niet voor iedereen gelden. Er zijn mogelijk verschillende manieren waarop de blessure kan ontstaan en waarschijnlijk spelen meerdere factoren hierbij een rol.

Risicofactoren. welke factoren geven een grotere kans op het krijgen van de blessure?

Er is een aantal factoren bekend die een grotere kans geven op een Achillespeesblessure. De belangrijkste factoren zijn:

  • Een eerdere peesblessure van de onderste ledematen.
  • Een toename in (sport)belasting. Dit kan worden veroorzaakt door een andere indeling van de training, waarbij er vaak teveel belasting in korte tijd is geweest. Factoren zoals verandering in ondergrond, het sportschoeisel of hardloopstijl kunnen invloed hebben op deze belasting.
  • Overgewicht. Als de verhouding tussen de lengte en het lichaamsgewicht (Body Mass Index, ofwel BMI) boven de 25 kg/m2 komt neemt het risico op een Achillespeesblessure toe. Bereken hier je BMI.
  • Een verminderde kracht van de kuitspieren.
  • Hele soepele of juist hele stijve kuitspieren.
  • Aandoeningen die een negatief effect hebben op het peesweefsel, zoals suikerziekte, reumatische aandoeningen of een fors verhoogd cholesterol.
  • Medicijnen die een negatief effect hebben op peesweefsel, zoals antibiotica (fluoroquinolonen, zoals bijvoorbeeld ciprofloxacine) of cholesterolremmers (statines, zoals bijvoorbeeld atorvastatine).
  • De overgang bij vrouwen. Hierdoor valt de beschermende werking voor het peesweefsel van de vrouwelijke geslachtshormonen (oestrogeen) weg.
  • Het voorkomen van peesblessures in de familie. Waarschijnlijk spelen de genen hierbij een rol.

Wel of niet doorgaan met sporten bij een blessure aan de aanhechting van de Achillespees?

Het herstel van een Achillespeesblessure verloopt vaak beter als er tijdelijk wordt gestopt met de belasting die de blessure heeft veroorzaakt. Soms is een vermindering van sportactiviteiten voldoende. Als er echter wordt doorgegaan met de belastende sport en de pijn steeds wordt opgewekt, dan is het risico dat de blessure aanwezig blijft en dat er langdurige klachten ontstaan. Activiteiten en sporten die in deze fase meestal goed gaan, zijn wandelen, zwemmen, fietsen, training van het bovenlichaam en trainen op de crosstrainer.

Wat kan ik zelf doen bij een blessure aan de aanhechting van de Achillespees?

Zoals bovenstaand weergegeven is het belangrijkste advies bij een Achillespeesblessure om de training of belasting tijdelijk aan te passen. Dit geldt zowel bij een kortdurend bestaande als bij een langdurige Achillespeesblessure. Het is belangrijk om geen activiteit of sport te doen die pijn opwekt. Alternatieve sporten kunnen worden gedaan, mits dit binnen de pijngrenzen kan. Pas als de pijnklachten en de ochtendstijfheid vrijwel verdwenen zijn, dan is het verstandig om de (sport)belasting weer geleidelijk op te bouwen.

Zelfbehandeling

Zowel bij een kortdurend bestaande als een langdurige Achillespeesblessure kan het zinvol zijn om nog eens kritisch te kijken naar trainingsfactoren om zo de kans op terugkeer van de klachten te verminderen. Stel jezelf de volgende vragen: 'Is het trainingsschema goed geweest? Is voldoende variatie geweest tussen een zachte en een harde ondergrond? Is er een relatie tussen de klachten en nieuw sportschoeisel?'. Dit zijn namelijk factoren die kunnen worden aangepast. Schoenen of sportschoenen die veel druk geven op het hielbeen en daardoor pijnklachten veroorzaken, kunnen worden uitgeknobbeld door een schoenmaker of orthopaedisch instrumentmaker. Op deze manier wordt de compressie van de schoen op de peesaanhechting verminderd.

Bij kortdurende klachten (minder dan 12 weken) kan het zinvol zijn om een ontstekingsremmer te gebruiken. Ibuprofen remt de reactie van de cellen in de Achillespees. Dit kan mogelijk een sneller herstel geven. Daarnaast kan het ook een gunstig effect hebben als er een verdikking is van de slijmbeurs. Let er wel op dat dit maagklachten kan geven en dat dit middel niet geschikt is bij onder andere hart- en vaatziekten en mensen met een verminderde nierfunctie. Ibuprofen gel heeft minder bijwerkingen en ook een goede effectiviteit bij deze oppervlakkige blessure. Bij reactie van de huid wordt geadviseerd om dit middel te stoppen. Let er ook op dat deze medicijnen pijnklachten verminderen en daardoor dus maskerend werken. Bouw de (sport)belasting dus niet op tijdens het gebruik van ibuprofen.

Oefeningen

Bij kortdurende klachten (minder dan 12 weken) volstaat een vermindering in (sport)belasting en zijn oefeningen niet zinvol. In deze fase is er namelijk nog veel reactie in de Achillespees, terwijl de peesvezels nog een normale structuur hebben. Het is dus niet nodig om met oefentherapie nog meer reactie op te wekken.

Oefentherapie is echter wel zinvol bij een langdurige Achillespeesblessure (12 weken of langer). Het idee achter de oefentherapie is niet alleen dat de kuitspieren sterker worden, maar ook dat de peescellen gestimuleerd worden om meer peesvezels te gaan produceren. Het doel is dat deze nieuwe peesvezels in de richting van de trekkrachten komen te liggen. De beste manier om dit te bewerkstelligen is met oefentherapie. Er zijn vele soorten oefeningen die gedaan kunnen worden en er is geen bewijs dat het ene programma beter is dan het andere. Het meeste onderzoek is gedaan naar de effecten van excentrische oefentherapie. Voor klachten in het middendeel van de Achillespees is excentrische oefentherapie 3 effectief. Deze oefeningen worden dus vanaf een vlakke ondergrond uitgevoerd en niet op een traptrede. Dit geeft namelijk meer compressie van de Achillespees op het hielbeen en provoceert dus de pijnklachten en de reactie in de pees.

Als de oefeningen hevige pijn veroorzaken en daardoor niet goed mogelijk zijn, kan ervoor worden gekozen om eerst een aantal weken isometrische oefeningen te doen.

Doe geen rekoefeningen van de kuitspieren. De diepe buighoeken van de enkel (waarbij er rek op de Achillespees en kuitspieren komt) moeten worden vermeden. Dit geeft namelijk extra compressie van de Achillespees op het hielbeen en provoceert dus de pijnklachten en de reactie in de pees.

Bekijk de uitleg voor de oefeningen voor aanhechtingsklachten van de Achillespees.
Indien gewenst, kan een sportarts of sportfysiotherapeut de oefeningen instrueren. 

Behandelbeleid bij een blessure aan de aanhechting van de Achillespees

Bij meer dan de helft van de mensen met een langdurige blessure van de aanhechting van de Achillespees is een combinatie van tijdelijke vermindering van (sport)belasting en oefentherapie succesvol binnen 3 maanden. Als de klachten na 3 maanden niet verminderen, kan een sportarts een goede diagnose stellen, meer uitleg en advies geven en indien nodig een aanvullende behandeling starten. Herstel van langdurig bestaande klachten die niet goed reageren op oefentherapie gaat meestal traag en duurt maanden tot soms jaren. De klachten kunnen dan soms periodes verdwijnen en weer terugkeren.

Er zijn vele soorten behandelingen mogelijk voor een Achillespeesblessure, maar het bewijs voor de werkzaamheid is vaak beperkt. Laat je om deze reden vooraf goed informeren door een sportarts.

Behandeling met injecties in of rondom de Achillespees is een optie als het niet beter gaat ondanks bovenstaande maatregelen. Het is echter wel belangrijk om voorafgaande aan een injectiebehandeling na te gaan wat de mogelijke nadelen zijn. Een injectie met corticosteroïden wordt soms voorgesteld bij een verdikte slijmbeurs. Van een injectie met corticosteroïden is bekend dat het effectief kan zijn voor pijnvermindering op korte termijn, het is echter bekend dat het de kans op een volledige scheur van de Achillespees verhoogt en bovendien biedt het op lange termijn een minder gunstig effect. Weeg de voor- en nadelen dus goed af, een sportarts kan hierover meer uitleg en advies geven.

Criteria hervatting

Het is van belang om de (sport)belasting weer geleidelijk op te bouwen wanneer de klachten in het dagelijkse leven niet of nauwelijks meer aanwezig zijn. Je kunt daarvoor het hardloopschema voor beginnende hardlopers gebruiken en dit opbouwen aan de hand van de pijnklachten tijdens en na het hardlopen.

Voorkomen van een blessure aan de aanhechting van de Achillespees

Uit onderzoek bij profvoetballers is gebleken dat het doen van excentrische oefeningen voor de kuitspieren niet leidt tot een verminderde kans op een Achillespeesblessure. Dit geldt dus voornamelijk voor sporters die daarvoor nooit klachten hebben ervaren. Het doen van preventieve oefeningen na het herstel van een blessure kan mogelijk wel effectief zijn.

Bouw de (sport)belasting niet te snel op in een korte tijd. Gebruik eventueel een trainingsschema op de (sport)belasting geleidelijk op te bouwen. 

Als er klachten aan de Achillespees merkbaar zijn tijdens of na de training, verminder dan tijdig de (sport)belasting. Dit kan door de training minder lang te maken, minder vaak te trainen of minder intensief te trainen. Verminder de (sport)belasting dusdanig, dat de klachten niet of nauwelijks meer voelbaar zijn.

Neem geen medicijnen die Achillespeesklachten kunnen veroorzaken (zoals, fluoroquinolonen of statines) als dit niet noodzakelijk is.

Meer informatie

Sportarts Robert-Jan de Vos

Dr. de Vos is sportarts op de afdeling orthopaedie van het Erasmus MC Universitair Medisch Centrum te Rotterdam.

Meer informatie: https://www.erasmusmc.nl/orthopaedie/patient/academischepeespoli


Sportzorg.nl is de voorlichtingswebsite van alle sportartsen in Nederland. De informatie op Sportzorg.nl kan niet worden beschouwd als een vervanger van het consult of een behandeling door een (sport)arts. Wij willen benadrukken dat je bij twijfel over gezondheid, behandeling of medicijnen altijd contact op zou moeten nemen met je (sport)arts, specialist of apotheker. Sportzorg.nl kan niet aansprakelijk worden gesteld indien de informatie niet volledig voldoet aan juistheid, volledigheid of effectiviteit. Het gebruik van de informatie geschiedt volledig op basis van eigen risico van de gebruiker.

Share deze pagina: